بررسی ساختار قصه‎های پریان کودکان (با تکیه بر چند افسانۀ مشهور)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

چکیده

در این جستار با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی چهار قصه از افسانههای ایرانی که شهرت فراوان و شخصیت کودکانه دارند، پرداختهایم و تعداد و توالی خویشکاری ‌آن‌ها را با الگوی ساختاری پراپ مقایسه کردهایم. نتیجۀ به دست آمده، نشان میدهد که علیرغم وجود نکات مشابه در خویشکاریها، توالی ‌آن‌ها تفاوت چشمگیری با الگوی ساختاری پراپ دارد؛ علاوه بر آن بررسی این جنبه از قصههای پریان به دریافت قدمت روایتهای مختلف از یک قصه و نیز قدمت آن نسبت به سایر قصههای مشابه نیز تعیین میشود. چنان که قصۀ "گل خندان" با دارا بودن بیشتر خویشکاریها و نیز رعایت توالی ‌آن‌ها، قدیمیتر از سه قصۀ دیگر به نظر میرسد و در مرتبۀ بعدی قصۀ "دختر نارنج و ترنج" قرار میگیرد و دو قصۀ "ماهپیشونی" و "نمکی و دیو بدجنس" دارای روایت جدیدتر و متفاوتتری هستند.

کلیدواژه‌ها