مقایسه زندگی و شعر اخوان ثالث و صلاح عبد‌الصبور «مطالعة موردی؛ شعر زمستان و قصیدة أغنیة للشتاء»

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات عربی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

مهدی اخوان ثالث شاعر پرآوازه ایرانی و صلاح عبدالصبور شاعر برجستة مصر، هریک با شیوة هنری خاص خود واقعیت‌های اجتماعی  را بازتاب داده و با اندوه و غربتی حزن‌آلود اعتراض خود را نسبت به جامعه‌ای ابراز می‌دارند که مردمانش با حقایق اجتماعی بیگانه هستند و نسبت به جایگاه روشنفکران اصلاح‌طلب توجهی ندارند. در این جستار هدف این است که پس از بررسی مختصر زندگی و شعر هر یک از دو شاعر، با تکیه‌بر شرایط اجتماعی و روحیات درونی دو شاعر و بررسی دغدغه‌های اصلی آنان در عرصة ادبیات، "شعر زمستان" (1955‌م) اخوان ثالث و قصیدة "أغنیه للشتاء" (1964‌م) عبد‌الصبور مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گیرند و با هم مقایسه ‌شوند و شباهت‌ها و تفاوت‌های این دو شعر از‌لحاظ محتوایی، موسیقایی، واژگان و ساختار بلاغی به ‌روش توصیفی- تحلیلی برای مخاطبان تبیین گردد. نتایج این پژوهش گویای این است که هر دو شاعر به‌جهت شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعة خود، به‌نوعی تنهایی، درد و اندوه، نا‌امیدی و شکست را تجربه ‌می‌کنند و در شعر زمستانة خود به زیبایی و ظرافت با ‌استفاده از‌ موسیقی و ظرفیت‌های زبانی، تجربة تلخ خود را از شکست به تصویرمی کشند؛ با این تفاوت که شعر زمستان اخوان، شکست را در بُعد اجتماعی با دردمندی خاص و کور‌سویی از امید بیان‌ می‌کند، درصورتی‌که عبد‌الصبور در اغنیه للشتاء در نهایت نا‌امیدی شکست را در بُعد فردی مطرح می‌کند.

کلیدواژه‌ها